> For the complete documentation index, see [llms.txt](https://overleaf-pro.ayaka.space/llms.txt). Markdown versions of documentation pages are available by appending `.md` to page URLs; this page is available as [Markdown](https://overleaf-pro.ayaka.space/latex/tr/komutlar/02-environments.md). # Ortamlar LaTeX ortamları, belgenizin içeriğinin bir bölümüne belirli dizgi etkileri uygulamak için kullanılır. Bu makale, mevcut ortamların nasıl kullanılacağını ve yenilerinin nasıl tanımlanacağını açıklar. ## Giriş Bir ortam şu ile başlar `\begin{name}` ve şu ile biter `\end{name}`: ``` \begin{name} İçeriğiniz buraya... ...buraya gelir... \end{name} ``` burada “`ad`” kullanılan ortamın adıdır—örneğin aşağıdaki “`center`” ifadesini bir metin paragrafını biçimlendirmek (ortalamak) için kullanan örnekte olduğu gibi: ```latex \documentclass{article} \begin{document} \begin{center} Bu, \texttt{center} ortamının bir gösterimidir. Bu metin paragrafı \textit{ortalanacaktır} çünkü o özel bir ortamın içindedir. Ortamlar, belgeniz içindeki metin bloklarını değiştirmek için verimli bir yol sağlar. \end{center} \end{document} ``` [Bu örneği Overleaf'te açın.](https://www.overleaf.com/docs?engine=pdflatex\&snip_name=Simple+environment+example\&snip=%5Cdocumentclass%7Barticle%7D%0A%5Cbegin%7Bdocument%7D%0A%5Cbegin%7Bcenter%7D%0AThis+is+a+demonstration+of+the+%5Ctexttt%7Bcenter%7D+environment.+%0AThis+paragraph+of+text+will+be+%5Ctextit%7Bcentred%7D+because+it+is+%0Acontained+within+a+special+environment.+Environments+provide+%0Aan+efficient+way+to+modify+blocks+of+text+within+your+document.%0A%5Cend%7Bcenter%7D%0A%5Cend%7Bdocument%7D) Bu örnek aşağıdaki çıktıyı üretir: ![Ortalamalı hizalamayı gösteren görüntü](/files/d47ab1c8a00122ba2f9bd4e048dc76d016184b02) ## Ortamlar Aşağıdaki örnek `tabular` ortamını küçük bir tablo dizmek için. `tabular` ek bir bağımsız değişken alır `{ c c c }` bu da hücrelerin hizalamasını tanımlar—daha fazla bilgi için [Tablolar](/latex/tr/sekiller-ve-tablolar/01-tables.md) makalesine bakın. ```latex \documentclass{article} \begin{document} \begin{tabular}{ c c c } hücre1 & hücre2 & hücre3 \\ hücre4 & hücre5 & hücre6 \\ hücre7 & hücre8 & hücre9 \\ \end{tabular} \end{document} ``` [Bu örneği Overleaf'te açın.](https://www.overleaf.com/docs?engine=pdflatex\&snip_name=Simple+tabular+environment+example\&snip=%5Cdocumentclass%7Barticle%7D%0A%5Cbegin%7Bdocument%7D%0A%5Cbegin%7Btabular%7D%7B+c+c+c+%7D+%0A++cell1+%26+cell2+%26+cell3+%5C%5C+%0A++cell4+%26+cell5+%26+cell6+%5C%5C+%0A++cell7+%26+cell8+%26+cell9+%5C%5C+%0A+%5Cend%7Btabular%7D%0A%5Cend%7Bdocument%7D) Bu örnek aşağıdaki çıktıyı üretir: ![Tabular ortamının örneği](/files/9d04fc2db116c5206217ce6ed8c6ad52f2649f59) Bazı ortamlar, genellikle köşeli parantezler içinde iletilen isteğe bağlı bağımsız değişkenleri kabul eder (`[...]`). ## Yeni bir ortam tanımlama Yeni bir ortam tanımlamak için `\newenvironment` komutunu kullanın; bunun genel biçimi şöyledir: ``` \newenvironment{name}[numarg][optarg_default]{begin_def}{end_def} ``` burada: * `ad` bu kullanıcı tanımlı bağımsız değişkenin adıdır; * `numarg` bu ortamın kabul ettiği, 1 ile 9 arasında, bağımsız değişken sayısıdır. Eğer `[numarg]` atlanırsa ortam hiçbir bağımsız değişken kabul etmez—sonraki örnekte tanımlanan [`boxed` ortamı gibi](#defining-simple-environments); * `optarg_default` ilk bağımsız değişkeni isteğe bağlı yapar ve varsayılan bir değer sağlar—yani, isteğe bağlı bir bağımsız değişken değeri sağlanmazsa kullanılan değerdir; * `begin_def` ortam başladığında (açıldığında), yani şu yazdığınızda yürütülen LaTeX kodudur `\begin{name}`. Bu kod içinde ortamın kabul ettiği bağımsız değişkenleri kullanabilirsiniz—isteğe bağlı bağımsız değişkenin #1 olduğunu ve kalan bağımsız değişkenlere #2 ile #numarg arasında erişildiğini unutmayın; * `end_def` ortam bittiğinde (kapandığında), yani şu yazdığınızda yürütülen LaTeX kodudur `\end{name}`. Bu kod bölümünde bağımsız değişkenlerin hiçbirini kullanamazsınız. ### Basit ortamları tanımlama Bu ilk örnekte, `boxed` ortamını tanımlıyoruz; bu ortam hiçbir bağımsız değişken almaz. Ortamın içinde yer alan metnin etrafına bir kutu çizer: ```latex \documentclass{article} % Ortamı önsözde tanımlayabiliriz \newenvironment{boxed} {\begin{center} \begin{tabular}{|p{0.9\textwidth}|} \hline\\ } { \\\\\hline \end{tabular} \end{center} } % \begin{document} Şimdi belgemizde \texttt{boxed} ortamını kullanabiliriz: \begin{boxed} Bu metin \texttt{boxed} ortamı içinde biçimlendirilmiştir. \end{boxed} Bu metin \texttt{boxed} ortamının dışında dizilmiştir. \end{document} ``` [Bu örneği Overleaf'te açın.](https://www.overleaf.com/docs?engine=pdflatex\&snip_name=Creating+a+new+environment\&snip=%5Cdocumentclass%7Barticle%7D%0A%25We+can+define+the+environment+in+the+preamble%0A%5Cnewenvironment%7Bboxed%7D%0A++++%7B%5Cbegin%7Bcenter%7D%0A++++%5Cbegin%7Btabular%7D%7B%7Cp%7B0.9%5Ctextwidth%7D%7C%7D%0A++++%5Chline%5C%5C%0A++++%7D%0A++++%7B+%0A++++%5C%5C%5C%5C%5Chline%0A++++%5Cend%7Btabular%7D+%0A++++%5Cend%7Bcenter%7D%0A++++%7D%0A%25%0A%5Cbegin%7Bdocument%7D%0ANow+we+can+use+the+%5Ctexttt%7Bboxed%7D+environment+in+our+document%3A%0A%0A%5Cbegin%7Bboxed%7D%0AThis+text+is+formatted+within+the+%5Ctexttt%7Bboxed%7D+environment.%0A%5Cend%7Bboxed%7D%0A%0AThis+text+is+typeset+outside+the+%5Ctexttt%7Bboxed%7D+environment.%0A%5Cend%7Bdocument%7D) Bu örnek aşağıdaki çıktıyı üretir: ![Özel bir LaTeX ortamını gösterme](/files/39a2552737023f80445c7c708586af78b2368697) Tanımımızı `boxed` ile genel biçimi `\newenvironment` karşılaştırırsak, şunu görebiliriz: * `ad` şudur `boxed`; * ne de `[numarg]` ya da `[optarg_default]` sağlanmaz; çünkü bu ortam hiçbir bağımsız değişken almaz; * `begin_def` bir çift süslü parantez arasında verilen LaTeX kodudur `{...}`—ortam *başladığında* (açıldığında) yürütülür: ```latex \begin{center} \begin{tabular}{|p{0.9\textwidth}|} \hline\\ ``` * `end_def` bir çift süslü parantez arasında verilen LaTeX kodudur `{...}`—ortam *durur* (kapanır): ```latex \\\\\hline \end{tabular} \end{center} ``` Örnekte, `begin_def` bir `center` ortamını başlatır ve bunun içinde bir `tabular` ortamı açılarak, ortama yerleştirdiğimiz metnin etrafına dikey çizgiler ve bir yatay çizgi çizilir. `end_def` başka bir yatay çizgi çizer, sonra `tabular` ve `center` ortamlarını kapatır. ### Bağımsız değişken alan ortamları tanımlama Önceki örneği şu işlemleri yapmak için geliştirelim: * bir başlığı dizmek için isteğe bağlı bir bağımsız değişken kullanın. Bir başlık sağlanmazsa, varsayılan değeri kullanın `Bu bir kutudur`; * ortamın içinde verdiğimiz metinden önce dizilecek materyali içeren ikinci bir bağımsız değişken kullanın. Böylece 2 bağımsız değişkenimiz var: * birincisi (1. bağımsız değişken) isteğe bağlıdır; * ikincisi (2. bağımsız değişken) değildir. Bu şu anlama gelir `numarg`=2. Güncellenmiş `boxed` ortamını kullanmanız gerekir: ```latex \newenvironment{boxed}[2][Bu bir kutudur] {\begin{center} Bağımsız Değişken 1 (\#1)=#1\\[1ex] \begin{tabular}{{{!}}p{0.9\textwidth}{{!}}} \hline\\ Bağımsız Değişken 2 (\#2)=#2\\[2ex] } { \\\\\hline \end{tabular} \end{center} } ``` Bu geliştirilmiş sürüm, özgün sürümden şu yönlerle farklıdır: * \[numarg] vardır ve değeri 2'dir; * \[optarg\_default] de vardır; bu da ilk bağımsız değişkeni varsayılan bir değerle isteğe bağlı yapar `Bu bir kutudur`. Aşağıdaki örnek, yükseltilmiş `boxed` ortamını kullanmanız gerekir: ```latex \documentclass{article} % İlk için varsayılan değere dikkat edin % bağımsız değişken [Bu bir kutudur] tarafından sağlanır \newenvironment{boxed}[2][Bu bir kutudur] {\begin{center} Bağımsız Değişken 1 (\#1)=#1\\[1ex] \begin{tabular}{|p{0.9\textwidth}|} \hline\\ Bağımsız Değişken 2 (\#2)=#2\\[2ex] } { \\\\\hline \end{tabular} \end{center} } \begin{document} \textbf{Örnek 1}: İlk bağımsız değişken için varsayılan değeri kullanın: \begin{boxed}{Biraz ön bilgi metni} Bu metin \textit{içindedir} ortamın. \end{boxed} Bu metin \textit{dışındadır} ortamın. \vskip12pt \textbf{Örnek 2}: İlk bağımsız değişken için bir değer sağlayın: \begin{boxed}[Bu varsayılan değer değildir]{Biraz daha ön bilgi metni} Bu metin hâlâ \textit{içindedir} ortamın. \end{boxed} Bu metin de \textit{dışındadır} ortamın. \end{document} ``` [Bu örneği Overleaf'te açın.](https://www.overleaf.com/docs?engine=pdflatex\&snip_name=Environment+with+an+optional+argument\&snip=%5Cdocumentclass%7Barticle%7D%0A%25+Note+the+default+value+for+the+first%0A%25+argument+is+provided+by+%5BThis+is+a+box%5D%0A%5Cnewenvironment%7Bboxed%7D%5B2%5D%5BThis+is+a+box%5D%0A++++%7B%5Cbegin%7Bcenter%7D%0A++++Argument+1+%28%5C%231%29%3D%231%5C%5C%5B1ex%5D%0A++++%5Cbegin%7Btabular%7D%7B%7Cp%7B0.9%5Ctextwidth%7D%7C%7D%0A++++%5Chline%5C%5C%0A++++Argument+2+%28%5C%232%29%3D%232%5C%5C%5B2ex%5D%0A++++%7D%0A++++%7B+%0A++++%5C%5C%5C%5C%5Chline%0A++++%5Cend%7Btabular%7D+%0A++++%5Cend%7Bcenter%7D%0A++++%7D%0A%5Cbegin%7Bdocument%7D%0A%5Ctextbf%7BExample+1%7D%3A+Use+the+default+value+for+the+first+argument%3A%0A+%0A%5Cbegin%7Bboxed%7D%7BSome+preliminary+text%7D%0AThis+text+is+%5Ctextit%7Binside%7D+the+environment.%0A%5Cend%7Bboxed%7D%0A%0AThis+text+is+%5Ctextit%7Boutside%7D+the+environment.%0A%0A%5Cvskip12pt%0A%0A%5Ctextbf%7BExample+2%7D%3A+Provide+a+value+for+the+first+argument%3A%0A+%0A%5Cbegin%7Bboxed%7D%5BThis+is+not+the+default+value%5D%7BSome+more+preliminary+text%7D%0AThis+text+is+still+%5Ctextit%7Binside%7D+the+environment.%0A%5Cend%7Bboxed%7D%0A%0AThis+text+is+also+%5Ctextit%7Boutside%7D+the+environment.%0A%5Cend%7Bdocument%7D) Bu örnek aşağıdaki çıktıyı üretir: ![İsteğe bağlı parametreli ortam](/files/cf2a151656204ceb3a57d382c8acb5e4b5851547) ### Numaralandırılmış ortamlar Numaralandırılmış ortamlar ya elle ya da doğrudan `\newtheorem`komutuyla oluşturulabilir; aşağıdaki örnekte gösterildiği gibi: ```latex \documentclass{article} % Numaralandırılmış ortamımızı önsöz içinde tanımlayın \newcounter{example}[section] \newenvironment{example}[1][]{\refstepcounter{example}\par\medskip \noindent \textbf{Örnek~\theexample. #1} \rmfamily}{\medskip} % \newtheorem ile tanımlanan başka bir numaralandırılmış ortam \usepackage{amsmath} % \newtheorem komutu için \newtheorem{SampleEnv}{Örnek Ortam}[section] \begin{document} \section{Kullanıcı tanımlı numaralandırılmış ortamlar} \begin{example} Birinci kullanıcı tanımlı numaralandırılmış ortam (numara \theexample). \end{example} \begin{example} İkinci kullanıcı tanımlı numaralandırılmış ortam (numara \theexample). \end{example} \section{Daha fazla kullanıcı tanımlı numaralandırılmış ortam} Örnek numaralandırmasının 1'de yeniden başladığına dikkat edin: \begin{example} Birinci kullanıcı tanımlı numaralandırılmış ortam (numara \theexample). \end{example} \begin{SampleEnv} \verb|\newtheorem| komutuyla oluşturulan kullanıcı tanımlı ortam. \end{SampleEnv} \end{document} ``` [Bu örneği Overleaf'te açın](https://www.overleaf.com/docs?engine=pdflatex\&snip_name=Creating+a+numbered+environment\&snip=%5Cdocumentclass%7Barticle%7D%0A%25+Define+our+numbered+environment+within+the+preamble%0A%5Cnewcounter%7Bexample%7D%5Bsection%5D%0A%5Cnewenvironment%7Bexample%7D%5B1%5D%5B%5D%7B%5Crefstepcounter%7Bexample%7D%5Cpar%5Cmedskip%0A+++%5Cnoindent+%5Ctextbf%7BExample%7E%5Ctheexample.+%231%7D+%5Crmfamily%7D%7B%5Cmedskip%7D%0A%0A%25+Another+numbered+environment+defined+with+%5Cnewtheorem%0A%5Cusepackage%7Bamsmath%7D+%25+For+the+%5Cnewtheorem+command%0A%5Cnewtheorem%7BSampleEnv%7D%7BSample+Environment%7D%5Bsection%5D%0A%5Cbegin%7Bdocument%7D%0A%0A%5Csection%7BUser-defined+numbered+environments%7D%0A%0A%5Cbegin%7Bexample%7D%0AFirst+user-defined+numbered+environment+%28number+%5Ctheexample%29.%0A%5Cend%7Bexample%7D%0A%0A%5Cbegin%7Bexample%7D%0ASecond+user-defined+numbered+environment+%28number+%5Ctheexample%29.%0A%5Cend%7Bexample%7D%0A%0A%5Csection%7BMore+user-defined+numbered+environments%7D%0ANote+how+the+example+numbering+has+restarted+at+1%3A%0A%0A%5Cbegin%7Bexample%7D%0AFirst+user-defined+numbered+environment+%28number+%5Ctheexample%29.%0A%5Cend%7Bexample%7D%0A%0A%5Cbegin%7BSampleEnv%7D%0AUser-defined+environment+created+with+the+%5Cverb%7C%5Cnewtheorem%7C+command.%0A%5Cend%7BSampleEnv%7D%0A%5Cend%7Bdocument%7D) Bu örnek aşağıdaki çıktıyı üretir: ![Kullanıcı tanımlı numaralandırılmış ortamları gösteren örnek](/files/a00f1a28873be1d8a044e1cde72eb93202ca595f) #### Bazı notlar * Elle tanımlanan `örnek` ortamında komutu `\newcounter{example}[section]` bir sayaç oluşturur; buna ayrıca `örnek`. The `örnek` sayıcı denir: * ile 1 artırılır `\refstepcounter{example}` ortam tanımının içinde; * her yeni bir `\section{...}` başlatıldığında sıfırlanır; * geçerli değeri şu komutla dizilebilir bir değişken: `\theexample`. Şuna bakın [sayıçlar hakkındaki makaleye](/latex/tr/bicimlendirme/10-counters.md) daha fazla bilgi edinmek için. * Komut `\newtheorem` doğrudan numaralandırılmış bir ortam oluşturur ve üç parametre alır: * yeni ortamın adı: `SampleEnv` örneğimizde; * satırın başında kalın yazdırılacak metin: `Örnek Ortam` örneğimizde; * sayıcının ne zaman sıfırlanacağını belirleyen isteğe bağlı bir parametre; ve kullanılırsa, sayıcının önüne bu sıfırlama sayacının değeri eklenir: `section` örneğimizde. Bu [`amsthm` paketini](https://ctan.org/pkg/amsthm?lang=en), ile birlikte `amsmath`, `\newtheorem`ile birlikte yararlı ek tanımlar sağlar; bkz. [Teoremler ve ispatlar](/latex/tr/alana-ozgu/01-theorems-and-proofs.md) daha fazla ayrıntı için. ## Mevcut ortamları yeniden tanımlama Ortamlar şu komut kullanılarak yeniden tanımlanabilir: `\renewenvironment` sözdizimi `\newenvironment`ile aynıdır [Yeni bir ortam tanımlama](#defining-a-new-environment) —çeşitli parametrelerin açıklaması için şu bölüme bakın: ``` \newenvironment{name}[numarg][optarg_default]{begin_def}{end_def} ``` Sonraki örnek, `itemize` ortamını yeniden tanımlar—bu, süreci açıklamak için yalnızca bir örnektir; gerçek bir belgede böyle değerlendirilmemelidir. Yeni `itemize` ortam artık madde işaretli bir liste üretmez; bunun yerine, içindeki metni ortalar ve vurgular (italik yapar) ( `\em` komutunu kullanarak). ```latex \documentclass{article} % Ortamı önsözde yeniden tanımlayın \renewenvironment{itemize} {\begin{center}\em} {\end{center}} \begin{document} \begin{itemize} \texttt{itemize} ortamını, içindeki herhangi bir metin ortalanacak ve vurgulanacak (italik yapılacak) şekilde yeniden tanımladık. Artık madde işaretli bir liste oluşturmaz---bu yalnızca bir örnektir ve kullanım için amaçlanmamıştır gerçek belgelerde! \end{itemize} \end{document} ``` [Bu örneği Overleaf'te açın.](https://www.overleaf.com/docs?engine=pdflatex\&snip_name=Redefining+an+existing+environment\&snip=%5Cdocumentclass%7Barticle%7D%0A%25+Redefine+the+environment+in+the+preamble%0A%5Crenewenvironment%7Bitemize%7D%0A%7B%5Cbegin%7Bcenter%7D%5Cem%7D%0A%7B%5Cend%7Bcenter%7D%7D%0A%5Cbegin%7Bdocument%7D%0A%0A%5Cbegin%7Bitemize%7D%0AWe+have+redefined+the+%5Ctexttt%7Bitemize%7D+environment+so+that+any+text+%0Awithin+it+is+centred+and+emphasised+%28italicized%29.+It+no+longer+creates%0Aa+bulleted+list---this+is+only+an+example+and+not+intended+for+use+%0Ain+real+documents%21%0A%5Cend%7Bitemize%7D%0A%5Cend%7Bdocument%7D) Bu örnek aşağıdaki çıktıyı üretir: ![Yeniden tanımlanmış itemize ortamı ile örnek](/files/d3e0ab308f93473a57ce17c4b691f240ea62e08c) ## Daha fazla okuma Daha fazla bilgi için bakın: * [Komutlar](/latex/tr/komutlar/01-commands.md) * [Paketleri ve sınıf dosyalarını anlamak](/latex/tr/sinif-dosyalari/01-understanding-packages-and-class-files.md) * [Kendi paketinizi yazmak](/latex/tr/sinif-dosyalari/03-writing-your-own-package.md) * [Kendi sınıfınızı yazmak](/latex/tr/sinif-dosyalari/04-writing-your-own-class.md) * [LaTeX'teki uzunluklar](/latex/tr/bicimlendirme/01-lengths-in-latex.md) * [LaTeX'te renk kullanımı](/latex/tr/bicimlendirme/13-using-colors-in-latex.md) * [Sayfa boyutu ve kenar boşlukları](/latex/tr/bicimlendirme/07-page-size-and-margins.md) * [Paketler ve sınıf dosyaları listesi](/latex/tr/sinif-dosyalari/02-overleaf-and-tex-live.md) * [LaTeX2ε'ye o kadar da kısa olmayan giriş](http://www.ctan.org/tex-archive/info/lshort/) * [WikiBooks'ta LaTeX/Creating\_Packages](http://en.wikibooks.org/wiki/LaTeX/Creating_Packages) --- # Agent Instructions This documentation is published with GitBook. GitBook is the documentation platform designed so that both humans and AI agents can read, navigate, and reason over technical content effectively. Learn more at gitbook.com. ## Querying This Documentation If you need additional information that is not directly available in this page, you can query the documentation dynamically by asking a question. Perform an HTTP GET request on the current page URL with the `ask` query parameter, and the optional `goal` query parameter: ``` GET https://overleaf-pro.ayaka.space/latex/tr/komutlar/02-environments.md?ask=&goal= ``` `ask` is the immediate question: it should be specific, self-contained, and written in natural language. `goal` is optional and describes the broader end goal you are ultimately trying to accomplish on behalf of the user. GitBook uses it to tailor the answer towards what is most useful for that goal. The response will contain a direct answer to the question and relevant excerpts and sources from the documentation. Use this mechanism when the answer is not explicitly present in the current page, you need clarification or additional context, or you want to retrieve related documentation sections.